Các Loại Mã Vạch Thông Dụng
Hướng dẫn ngắn gọn, dễ hiểu về các loại mã vạch bạn thực sự sẽ gặp — mỗi loại dùng để làm gì, và nên chọn loại nào.
Mã vạch tuyến tính (1D)
Mã vạch 1D là một dải các vạch song song có độ rộng khác nhau, được máy quét đọc theo một hướng. Có nhiều "hệ ký hiệu" (định dạng) khác nhau cho từng mục đích riêng:
-
EAN-13
Chuẩn bán lẻ quốc tế — 13 chữ số, in trên bao bì của hầu hết sản phẩm bán tại cửa hàng bên ngoài Bắc Mỹ. Cần một mã số đã đăng ký chính thức với GS1 để đảm bảo tính duy nhất trên toàn cầu.
-
UPC-A
Chuẩn bán lẻ tại Mỹ và Canada — 12 chữ số. Về bản chất giống EAN-13, chỉ ngắn hơn một chữ số và dùng ở khu vực khác.
-
CODE128
Định dạng linh hoạt, đa dụng, mã hóa được cả chữ, số và ký hiệu, không chỉ riêng chữ số. Lựa chọn mặc định cho theo dõi nội bộ, nhãn vận chuyển, và bất cứ thứ gì không phải sản phẩm bán lẻ.
-
CODE39
Định dạng chữ-số cũ hơn, đơn giản hơn, vẫn phổ biến trong logistics, cơ quan nhà nước, và một số môi trường công nghiệp — mật độ dữ liệu thấp hơn CODE128, nhưng được hỗ trợ rất rộng rãi bởi các máy quét đời cũ.
-
ITF (Interleaved 2 of 5)
Chỉ mã hóa chữ số, theo từng cặp, và thường thấy trên thùng carton vận chuyển và bao bì ngoài (khác với đơn vị bán lẻ riêng lẻ bên trong).
Mã vạch 2D
Mã vạch 2D sắp xếp dữ liệu trong một lưới vuông thay vì một dòng đơn, nên có thể chứa được nhiều thông tin hơn hẳn — một địa chỉ web đầy đủ thay vì chỉ một mã số ngắn.
-
Mã QR
Mã 2D (dạng vuông) lưu trữ được nhiều dữ liệu hơn hẳn bất kỳ mã vạch 1D nào — một URL đầy đủ, thông tin WiFi, chi tiết liên hệ — và đọc được bằng camera điện thoại bất kỳ, không cần máy quét chuyên dụng.
-
Data Matrix
Một định dạng 2D khác, phổ biến trong đánh dấu linh kiện điện tử và dược phẩm khi không gian cực kỳ hạn chế — có thể mã hóa một lượng dữ liệu hữu ích trong một ô vuông rất nhỏ.
Bạn nên dùng loại nào?
Với sản phẩm bán tại cửa hàng, định dạng gần như không phải là một lựa chọn — hầu như luôn là EAN-13, hoặc UPC-A ở Mỹ và Canada, và cả hai đều cần một mã số đã đăng ký chính thức với GS1 để hoạt động tại quầy thu ngân thật. Với theo dõi nội bộ, quản lý tồn kho, hay nhãn tài sản khi bạn kiểm soát cả việc in lẫn việc quét, CODE128 là lựa chọn đa dụng đơn giản nhất, vì nó chấp nhận chữ và số theo bất kỳ định dạng nào bạn đang dùng. Với bất cứ thứ gì cần được quét bằng camera điện thoại thông thường thay vì máy quét mã vạch chuyên dụng — một liên kết, một mạng WiFi, một danh thiếp — mã QR mới là công cụ phù hợp, vì mã vạch 1D chưa bao giờ được thiết kế để chứa nhiều dữ liệu đến vậy hay để đọc bằng điện thoại.
Câu hỏi thường gặp
- "Mã vạch không có số" nghĩa là gì?
- Cụm từ này thường mang một trong hai nghĩa: một mã vạch không in dãy chữ số dễ đọc bên dưới các vạch (một tùy chọn hiển thị mà hầu hết công cụ tạo mã — kể cả công cụ của chúng tôi — bật mặc định, nhưng có thể tắt), hoặc một định dạng phi bán lẻ như CODE128 có thể mã hóa chữ cái và ký hiệu thay vì chỉ chữ số. Các mã vạch bán lẻ tiêu chuẩn (EAN-13, UPC) luôn mã hóa một con số theo thiết kế, dù dãy số in bên dưới có bị ẩn đi hay không.
- Sự khác biệt thực sự giữa mã vạch và mã QR là gì?
- Mã vạch (1D) là một dải các vạch song song lưu trữ một số hoặc chuỗi tương đối ngắn, đọc theo một hướng. Mã QR (2D) sắp xếp dữ liệu trong một lưới vuông đọc được cả theo chiều ngang lẫn chiều dọc, nên có thể chứa hàng nghìn ký tự — đủ cho một liên kết đầy đủ, chứ không chỉ một mã số định danh.
- Tôi nên dùng loại mã vạch nào cho một sản phẩm bán tại cửa hàng?
- EAN-13 nếu ở ngoài Bắc Mỹ, hoặc UPC-A nếu ở Mỹ/Canada — và để hoạt động tại quầy thu ngân thật, bản thân con số đó cần được đăng ký chính thức với GS1 để đảm bảo tính duy nhất trên toàn cầu. Tạo hình ảnh chỉ là phần dễ; đăng ký con số mới là phần khiến nó trở thành một mã vạch bán lẻ thật sự.
- Tôi nên dùng loại mã vạch nào để theo dõi nội bộ (không phải bán lẻ)?
- CODE128 — vì nó chấp nhận mọi chữ cái, chữ số và hầu hết ký hiệu, nên bạn có thể mã hóa trực tiếp định dạng SKU nội bộ, mã tài sản, hay mã tham chiếu của riêng mình, mà không cần đăng ký gì cả.
- Tôi có thể gắn mã vạch lên một tài liệu hoặc file thay vì một liên kết không?
- Với một tài liệu, mã QR thường là lựa chọn phù hợp hơn, vì nó có thể mã hóa một liên kết đầy đủ (đến file PDF, một file Google Drive, v.v.) thay vì chỉ một mã số ngắn — xem hướng dẫn của chúng tôi về cách tạo mã QR cho file PDF hoặc tài liệu.
- Tôi có cần phần mềm đặc biệt để tạo những mã này không?
- Không — công cụ Tạo Mã Vạch của chúng tôi tạo trực tiếp hình ảnh CODE128, EAN-13 và UPC ngay trên trình duyệt của bạn, còn công cụ Tạo Mã QR đảm nhận phần mã 2D, cả hai đều miễn phí và không cần đăng ký.